Aktualności

Czy pandemia zmienia rzeczywistość pracy Fizjoterapeutów?

Od prawie roku funkcjonujemy w innej, nieznanej nam wcześniej, rzeczywistości. Pandemia SARS-CoV-2 zmieniła życie wszystkich. W szczególny sposób dotyczy to przedstawicieli zawodów medycznych, w tym fizjoterapeutów. Zmieniające się przepisy prawne dotyczące rehabilitacji i tym samym wykonywania zawodu, pogorszenie sytuacji ekonomicznej, ryzyko zakażenia, ale także wdrożenie telemedycyny i opracowanie wytycznych rehabilitacji dla pacjentów dotkniętych COVID-19 to wyzwania, z którymi przyszło nam się zmierzyć.

Statystyka zakażeń wśród fizjoterapeutów

Nie ulega wątpliwości, że personel medyczny należy do grupy narażonej na ryzyko zakażenia SARS-CoV-2 [1]. Biorąc pod uwagę specyfikę pracy fizjoterapeuty – długi i bezpośredni  kontakt z pacjentem oraz niedobory środków ochrony osobistej – trudno się dziwić lękowi przed zachorowaniem na COVID-19. Ministerstwo Zdrowia nieregularnie publikuje statystyki dotyczące zakażeń SARS-CoV-2 wśród personelu medycznego, jednak mimo wezwań Krajowej Izby Fizjoterapeutów i faktu, że fizjoterapeuci to trzeci co do liczebności samodzielny zawód medyczny, nie obejmują one tej grupy [2]. W celu wypełnienia luki informacyjnej KIF przeprowadziło badanie ankietowe na reprezentatywnej grupie 2 tysięcy fizjoterapeutów. Wyniki wykazały, że zakażenie SARS-CoV-2 dotknęło 16% polskich fizjoterapeutów, co daje szacunkową liczbę 11 tysięcy zakażonych. Najwyższe ryzyko zakażenia związane było z pracą na oddziałach rehabilitacji stacjonarnej, w domach pomocy społecznej oraz szkołach  [3]. Dotychczas było 5 ofiar śmiertelnych COVID-19 wśród fizjoterapeutów w Polsce [4].

Od rozporządzenia do rozporządzenia

Na początku epidemii w Polsce, 12 marca Krajowa Izba Fizjoterapeutów zarekomendowała zamknięcie gabinetów ambulatoryjnych i zaprzestania fizjoterapii domowej na okres co najmniej 2 tygodni [5].

Wraz z ogłoszeniem stanu epidemii wprowadzono liczne ograniczenia, w tym zakaz wykonywania usług rehabilitacyjnych udzielanych w ramach prewencji rentowej (na podstawie zamówień ZUS) i działalności w zakresie lecznictwa uzdrowiskowego [6]. Następnie Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. wprowadziło całkowite ograniczenie świadczeń z zakresu rehabilitacji leczniczej [7]. Jedyne wyjątki od zakazu stanowiły sytuacje w których:

  • zaprzestanie rehabilitacji było związane z ryzykiem poważnego pogorszenia stanu pacjenta,
  • rehabilitacja stanowiła kontynuację leczenia u pacjentów przeniesionych z ośrodka leczenia ostrej fazy choroby,
  • świadczenia były udzielane za pomocą systemów teleinformatycznych. [7]

Tym samym doszło do prawie całkowitego pozbawienia pacjentów dostępu do rehabilitacji oraz ograniczenia wykonywania czynności zawodowych przez fizjoterapeutów. Stan ten trwał przez 53 dni, do 4 maja 2020 r. [8]

Jak w przypadku innych dziedzin życia, również fizjoterapii dotyczyło letnie zmniejszenie obostrzeń i reżimu sanitarnego. Od 15 czerwca wznowione zostało leczenie i rehabilitacja uzdrowiskowa pod warunkiem uzyskania negatywnego wyniku testu w kierunku
SARS-CoV-2 [9]. Pod tym samym warunkiem w sierpniu dopuszczono rehabilitację na podstawie zamówień ZUS [10].

Jednak po tej chwili “normalności” przyszła “druga fala” epidemii. I tak Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października wprowadziło ponowne zatrzymanie świadczeń w zakresie lecznictwa uzdrowiskowego i rehabilitacji leczniczej w ramach turnusów rehabilitacyjnych i turnusów leczniczo-profilaktycznych, z wyjątkiem przypadków, w których groziłoby to znacznym pogorszeniem stanu zdrowia pacjenta [11]. Następnie dodano inne wyjątki – telerehabilitację oraz kontynuację leczenia [12]. Warto zauważyć, że ograniczenia nie dotyczą leczenia ambulatoryjnego, szpitalnego, rehabilitacji domowej i praktyk prywatnych.

Na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia przepisy te nadal obowiązują [13].

Skutki dla fizjoterapeutów

Jak wynika z badania przeprowadzonego wśród 16 tysięcy ankietowanych na zlecenie Krajowej Izby Fizjoterapeutów, najczęstsze miejsca pracy fizjoterapeutów to przychodnie, szpitale, domy pacjentów, gabinety prywatne i zakłady rehabilitacji. Fizjoterapeuci znajdują zatrudnienie także w takich miejscach jak sanatoria, szkoły, domy opieki społecznej, SPA, kluby sportowe i siłownie czy domy opieki społecznej oraz spokojnej starości [14]. Wiele z tych miejsc pracy zostało zamkniętych lub zdecydowanie ograniczyło działalność w czasie epidemii. W szpitalach oddziały rehabilitacji stacjonarnej są zamykane na rzecz pacjentów chorujących na COVID-19 [15]. Fizjoterapeuci pracują zazwyczaj w więcej niż jednym miejscu – średnio 1,4 [14]. Personel medyczny, który udziela świadczeń pacjentom z podejrzeniem lub zakażeniem SARS-CoV-2, nie mógł udzielać świadczeń innym pacjentom, w innych miejscach pracy [16]. Ponadto, kierowana lękiem przed zakażeniem część pacjentów, szczególnie w podeszłym wieku,  mniej chętnie korzystała z usług fizjoterapeutów. Również brak dostępu do środków ochrony osobistej powodował ograniczenie wykonywanych usług. Wszystkie te czynniki spowodowały, że możliwości pracy zawodowej dla fizjoterapeutów zmniejszyły się. Z drugiej strony, ze względu na zwiększone zapotrzebowanie na personel medyczny poszukiwani są fizjoterapeuci, którzy zostaliby powołani przez wojewodów do walki z epidemią. Do ich obowiązków należeć miałoby zarówno uzupełnianie braków fizjoterapeutów w poszczególnych placówkach, jak i wspieranie innych zawodów medycznych. Brakuje jednak wytłumaczenia, na czym to wsparcie wykonywania czynności medycznych miałoby dokładnie polegać [17].

Przyglądając się nowej rzeczywistości, TU INTER Polska przygotowało dodatkową ochronę ubezpieczeniową dla środowiska medycznego, w tym również dla Fizjoterapeutów, którzy chcą zadbać o bezpieczeństwo finansowe swoich najbliższych, w przypadku gdyby zostali ofiarami COVID-19.

Informacje na temat ubezpieczenia dla Fizjoterapeutów znajdują się pod linkiem: https://interpolska.pl/sluzba-zdrowia/fizjoterapeuta/

Informacje na temat możliwości uzyskania ochrony ubezpieczeniowej w ramach akcji “INTER Pracownikom Medycznym w czasie pandemii” znajdą Państwo poniżej: https://interpolska.pl/pracownikom-medycznym/.

Piśmiennictwo:

[1] Nguen LH., Drew DA., Graham MS. et al. Risk of COVID-19 among front-line health-care workers and the general community: a prospective cohort study. The Lancet Public Health, 2020;9:475-483
[2]https://kif.info.pl/informacje/stanowcza-reakcja-kif-na-pominiecie-fizjoterapeutow-w-statystykach-zakazen-covid-19/ (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[3] https://kif.info.pl/mamy-dane-dotyczace-zakazen-koronawirusem-wsrod-fizjoterapeutow/ (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[4]https://kif.info.pl/informacje/piata-ofiara-koronawirusa-wsrod-fizjoterapeutow/ (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[5]https://kif.info.pl/wytyczne-krf-dla-podmiotow-komercyjnych-w-obliczu-pandemii/ (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[6]Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200000491/O/D20200491.pdf (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[7] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200000566/O/D20200566.pdf (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[8] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 maja 2020 r. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200000792/O/D20200792.pdf (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[9] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 2020 r. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200000964/O/D20200964.pdf (ostatni dsotęp: 06.01.2021)
[10] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2020 r. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200001356/O/D20201356.pdf (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[11] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2020 r. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200001871/O/D20201871.pdf (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[12] Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 listopada 2020 r. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200002091/O/D20202091.pdf (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[13] Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia  2020 r. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200002316/O/D20202316.pdf (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[14] https://kif.info.pl/wyniki-badania-polski-fizjoterapeuta/ (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[15] https://prod5.assets-cdn.io/event/5506/assets/8396540742-9ea81bca5f.pdf (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[16] Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 kwietnia 2020 r. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200000775/O/D20200775.pdf (ostatni dostęp: 06.01.2021)
[17]https://kif.info.pl/wojewodowie-zwracaja-sie-do-fizjoterapeutow-z-prosba-o-pomoc-w-zwalczaniu-epidemii/ (ostatni dostęp: 06.01.2021)
Poprzedni artykuł
X